Miên man cao nguyên đá Đồng Văn

Dốc hình chữ M - một thắng cảnh ngoạn mục ở cao nguyên đá.

Lên cao nguyên đá Đồng Văn những ngày đầu đông, khi màu xanh cây rừng đã khép mình tránh rét. Cả một vùng cao nguyên cằn khô trong cái màu xám ngắt của bạt ngàn rừng đá tai mèo. Đồng bào các dân tộc: Mông, Dao, Giáy, Lô Lô, Pu Péo, trên cao nguyên Đồng Văn đã quyện đời mình với đá, tan biến vào đá, cùng với đá trở thành rừng, thành lũy, trấn giữ một miền biên viễn phía Bắc Tổ quốc.

Từ thị xã Hà Giang lên Lũng Cú, qua cổng trời Quản Bạ mảnh đất biên thùy của Tổ quốc là quãng đường dài gần 200 km với nhiều khúc cua tay áo, một bên vách đá dựng đứng, một bên vực sâu thăm thẳm. Trên chóp đỉnh núi Rồng, Cột cờ Quốc gia Lũng Cú mới đây được thiết kế theo hình bát giác, chân bệ có phù điêu đá xanh mang nét hoa văn của trống đồng Đông Sơn và minh họa các giai đoạn qua từng thời kỳ lịch sử của đất nước, cũng như con người, tập quán của đồng bào các dân tộc Hà Giang. Lá cờ đỏ sao vàng rộng 54m2, tượng trưng cho 54 dân tộc Việt Nam - biểu tượng thiêng liêng của chủ quyền đất nước nơi địa đầu cực Bắc của Tổ quốc tung bay trước gió.

Vượt đèo Mã Pì Lèng khi nắng chiều dần khuất, trong mây khói ảo mờ. Mã Pì Lèng như con rắn trườn mình qua không biết bao dốc quanh, khi ẩn khi hiện giữa trùng trùng điệp điệp núi non. Con đường "Hạnh phúc" qua đèo hôm nay là kỳ tích của hơn hai triệu ngày công thanh niên lao động ròng rã từ năm 1959 đến năm 1965. Một cuộc chinh phục thiên nhiên vĩ đại để mở gần hai trăm cây số đường ô tô lên cao nguyên Đồng Văn - Mèo Vạc, nơi mà từ buổi hồng hoang đến năm 1965 chỉ có lối mòn cho ngựa thồ và người đi bộ.

Đứng trên đỉnh đèo Mã Pì Lèng ở độ cao gần 2.000 mét so mặt nước biển, với tay là bắt được mây, mây bồng bềnh trôi khắp nẻo, mây dưới chân, mây ngay trên đầu, thung xa lũng gần trắng xóa một màu mây. Ngước mắt lên ngỡ chạm trời xanh, nhìn ngàn thước xuống, sông Nho Quế như một dải thắt lưng xanh ngang miền eo thon con gái.

Phía dưới là phố cổ Đồng Văn hình thành và được xây dựng vào đầu thế kỷ 20. Khu phố cổ gồm khu chợ và hai xóm Quyết Tiến, Đồng Tâm với khoảng 40 hộ dân và 18 ngôi nhà cổ được xây dựng cách đây ngót 100 năm. Nếu so sánh với phố cổ Hội An, Hà Nội, làng cổ Đường Lâm thì phố cổ Đồng Văn không phải là cổ nhất, về quy mô cũng không lớn nhưng có những sắc thái riêng biệt, độc đáo của cư dân vùng cao nguyên đá biên cương Tổ quốc duy nhất ở Việt Nam. Các công trình kiến trúc độc đáo này được tạo nên từ những phiến đá tạc, đẽo công phu.

Khu chợ có lối kiến trúc Việt - Hoa, có sự giao thoa rất tinh tế hợp với phong thủy miền cao nguyên. Những dãy cột đá ba, bốn người ôm được đục đẽo rất đẹp. Khu chợ bề thế, vững chãi giữa lòng chảo thung lũng cao nguyên như một nét chấm phá đầy ấn tượng. Công trình chợ Đồng Văn với kết cấu hình chữ U tráng lệ, thâm trầm lối kiến trúc trên đá được xây dựng trong khoảng thời gian từ năm 1925 - 1928.

Chợ phiên Đồng Văn họp mỗi tuần một lần vào chủ nhật tại trung tâm thị trấn. Chợ là nơi giao thương và giao lưu của rất nhiều đồng bào người Mông, Hán, Dao, Giáy, Tày... sống ở nơi địa đầu cao nguyên đá. Chợ nằm nép mình dưới chân núi Đồn Cao, bên cạnh là khu phố cổ Đồng Văn đã trở nên nổi tiếng bởi nét kiến trúc độc đáo của những ngôi nhà trình tường.  Chợ bày bán tất cả những hàng hóa nhu yếu phẩm cần thiết cho cuộc sống hằng ngày của con người nhưng theo cách rất dân dã và mộc mạc.

Nhưng có lẽ vui và hấp dẫn nhất cả người đi chợ lẫn người đi chơi chợ chính là các quán hàng bán đồ ăn và rượu. Các quầy bếp luôn đỏ lửa, nước dùng sôi ùng ục, bốc hơi béo ngậy. Các chảo mỡ rán bánh kêu xèo xèo, rộn ràng trước ánh mắt của các cô bé, cậu bé. Các bếp nướng bánh gạo quạt than tay, những thúng xôi màu hơi nóng làm mờ cả khuôn mặt người bán hàng trên khuôn hình.

Những quán rượu bên lò thắng cố rừng rực, đám đàn ông con trai tụ tập mời nhau chén rượu, điếu thuốc lào. Đến tan chợ phiên thế nào cũng có vài anh chàng say khướt nằm ngủ lăn lóc trên sạp hàng hay bên vệ đường trong lúc trở về nhà.

(Theo www.monre.gov.vn)